خانواده های گیاهی مهم حاوی اسانس

اسانسها ترکیباتی هستند که در اندامهای مختلف گیاهان وجود دارند و به علت تبخیر شدن در دمای پایین روغنهای فرار نامیده می شوند. اسانسها به طور کلی بی رنگند ولی در مجاورت هوا اکسیده شده و تیره رنگ می گردند. اجزای تشکیل دهنده اسانسها معمولا مایع و در بعضی موارد نیمه جامد و به ندرت جامد هستند که در آب نامحلول بوده و عمدتا توسط بخارآب از گیاهان استخراج می شوند.                                                                               اسانسها دارای بوی مشخص و ضریب شکست قوی بوده و اکثرا روی نور پلاریزه موثرند. قدرت چرخش نوری توسط اسانسها از عوامل خاص شناسائی آنها است. این مواد بنا به طبیعت خود قابلیت اختلاط با آب را ندارند ولی می توانند به مقدار بسیار کم در آب حل شده و بوی خود را به آب منتقل کنند اما در الکل ، اتر و حلالهای آلی محلول می باشند . به دلیل قابلیت تبخیر اسانسها می توان آنها را بوسیله فرایند تقطیر از منبع طبیعی استخراج کرد.

Image result for ‫اسانس‬‎

اسانسهای طبیعی شامل مواد فرار با منشاء ترپنوئیدی و یا غیر ترپنوئیدی می باشند که در بخش شیمی اسانسها به آن اشاره خواهد شد . همه اینها هیدروکربنی و یا مشتقات اکسیژنه آنها هستند ، در عین حال بعضی از آنها ممکن است حاوی مشتقات نیتروژن یا گوگرد باشند . همه آنها به فرمهای شیمیایی مختلف از جمله ، الکلها ، اسیدها ، اترها ، اپوکسیدها ، الدهیدها ، کتونها ، آمینها ، سولفیدها و غیره وجود دارند .

مونو ترپنها ، سسکویی ترپن ها و حتی دی ترپنها ترکیب اصلی بسیاری از اسانسها را تشکیل می دهند . علاوه براینها ، فنیل پروپانوئیدها ، اسیدهای چرب و استرهایشان و همچنین ترکیبات ناشی از تجزیه آنها تشکیل دهنده مواد فرار هستند .

در بعضی موارد اسانسها به کربوهیدراتها متصل شده و تشکیل گلیکوزیدها را می دهند . در چنین مواردی آنها باید توسط هیدرولیز از پیوندگلیکوزیدی آزاد شوند . که این امر بوسیله واکنش آنزیمی و قبل از تقطیر صورت می گیرد .

وجود در طبیعت

اسانسها طبیعی عمدتاً در گیاهان معطر وجود دارند . تعداد کمی از آنها از منابع جانوری مثل مشک،گربه Civet و اسپرم نهنگ و یا میکروارگانیسم ها بدست می آیند . شورای اروپا اسانس طبیعی “Essential Oil” را به عنوان محصولی که از ماده خام گیاهی بدست می آید تعریف کرده است. به خاطر ممانعت از استفاده مواد اولیه با منشاء جانوری در مواد عطر و طعم ، تنها تجارت اسانسهای طبیعی با منشاء گیاهی مجاز می باشد .

خانواده های گیاهی مهم حاوی اسانس :

در میان خانواده های ( تیره های ) گیاهی متعددی که در جهان وجود دارد گونه های غنی از اسانسهای طبیعی بیشتر در خانواده ذیل وجود دارند :

 

Cupressaceae  سروAsteraceae کاسنی Apiaceae چتریان

Lauraceae برگ بو Lamiaceae نعناع Hypericaceae علف چای

Piperiaceae فلفل   Pinaceae کاج-   Myrtaceae مورد

Zingiberaceae   زنجبیل  Santalaceae صندل- Rutaceae مرکبات

Zygophylaceae اسفند